Blockchain bắt đầu thu hút sự chú ý của ngành du lịch từ cuối thập niên 2010. Khi đó, các doanh nghiệp tìm cách giảm chi phí phân phối, minh bạch giao dịch và bớt phụ thuộc vào trung gian. Công nghệ sổ cái phân tán mở ra một số hướng ứng dụng cho hệ thống đặt phòng, thanh toán và đầu tư bất động sản khách sạn. Bài viết giải thích cách blockchain hoạt động, những ứng dụng đã được thử nghiệm và các rào cản khiến công nghệ này chưa phổ biến trong ngành.
Blockchain hoạt động như thế nào?
Blockchain là một dạng sổ cái kỹ thuật số được lưu trên nhiều máy tính trong cùng mạng lưới. Khi một giao dịch đã được ghi và xác thực, việc sửa lại bản ghi đó rất khó và có thể bị phát hiện. Về lý thuyết, cấu trúc phi tập trung này cho phép các bên giao dịch với nhau mà không cần một đơn vị trung tâm xác nhận mọi bước.
Sổ cái phân tán và bản ghi khó bị sửa đổi
Thay vì lưu toàn bộ dữ liệu giao dịch trong cơ sở dữ liệu của một tổ chức, hệ thống phân tán lưu các bản sao sổ cái trên nhiều máy tính. Những bên tham gia mạng lưới cùng nắm giữ bản ghi giao dịch và cập nhật bản ghi theo cơ chế của hệ thống.

Cách lưu trữ này giúp các bên kiểm tra giao dịch và giảm nguy cơ một bản ghi bị sửa hoặc thất lạc tại một điểm duy nhất. Nếu ai đó thay đổi dữ liệu trên một máy, những bản sao còn lại có thể phát hiện và từ chối thay đổi không hợp lệ. Đó là lý do công nghệ này được quan tâm trong một ngành xử lý nhiều khoản thanh toán và dữ liệu cá nhân như khách sạn.
Hợp đồng thông minh
Hợp đồng thông minh là chương trình ghi trên blockchain, tự thực hiện một thao tác khi các điều kiện đã định được đáp ứng. Trong khách sạn, một ứng dụng được đề xuất là tự động chuyển tiền cho khách sạn sau khi khách trả phòng.

Hệ thống cũng có thể tính phí hủy theo chính sách đã thỏa thuận hoặc chia hoa hồng cho các đối tác phân phối. Nếu vận hành tốt, những quy trình này giúp giảm việc xuất hóa đơn và đối soát thủ công, đồng thời rút ngắn thời gian nhận tiền.
Token hóa và tài sản số

Token hóa là tạo ra token kỹ thuật số để đại diện cho một tài sản hoặc một loại giá trị trong hệ thống blockchain. Trong ngành khách sạn, token có thể đại diện cho điểm thưởng, quyền đặt phòng hoặc một phần quyền sở hữu bất động sản. Cách làm này cho phép doanh nghiệp ghi nhận và chuyển giao các quyền lợi đó dưới dạng tài sản số, qua đó thay đổi cách quản lý chương trình khách hàng thân thiết và huy động vốn.
Tính phi tập trung
Trong một mạng lưới phi tập trung, không có một đơn vị duy nhất kiểm soát toàn bộ giao dịch. Các bên có thể trao đổi trực tiếp theo quy tắc chung của hệ thống. Ý tưởng này từng thu hút ngành du lịch vì hoạt động phân phối hiện phụ thuộc nhiều vào những nền tảng trung gian nắm nguồn phòng và kênh tiếp cận khách hàng.
Vì sao ngành du lịch quan tâm đến blockchain?
Để đưa một phòng khách sạn đến tay người đặt, doanh nghiệp thường phải đi qua nhiều hệ thống: hệ thống phân phối toàn cầu, đại lý du lịch trực tuyến (OTA), đơn vị xử lý thanh toán và nền tảng tiếp thị. Mạng lưới này giúp thị trường du lịch vận hành ở quy mô lớn, nhưng cũng làm tăng chi phí giao dịch và khối lượng công việc quản lý. Blockchain được chú ý vì hứa hẹn đơn giản hóa một phần quy trình đó.
Giảm chi phí trung gian
Hoa hồng OTA thường nằm trong khoảng 15–25% giá trị đặt phòng. Khách sạn còn phải xử lý các yêu cầu về đồng nhất giá giữa kênh, phí thanh toán và việc cập nhật giá, phòng trên nhiều nền tảng. Với khách sạn độc lập và đơn vị quy mô nhỏ, các khoản này có thể ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận.

Một mạng lưới phân phối phi tập trung, về lý thuyết, có thể cho phép khách sạn đăng phòng còn trống và giao dịch trực tiếp với khách. Nếu mô hình đó vận hành hiệu quả, khách sạn sẽ bớt phải trả hoa hồng cho một nền tảng đặt phòng trung tâm.
Minh bạch giao dịch và xây dựng niềm tin
Bản ghi trên blockchain khó sửa sau khi được xác thực, nên các bên có thể dùng chúng để đối chiếu lịch sử giao dịch. Điều này có thể hữu ích khi xử lý tranh chấp thanh toán, đối soát hoa hồng hoặc điều tra một đơn đặt phòng có dấu hiệu gian lận.

Ngành du lịch cũng quan tâm đến khả năng kết hợp linh hoạt nhiều dịch vụ trong một hành trình. Nếu khách sạn, hãng bay, đơn vị vận chuyển và nhà cung cấp trải nghiệm cùng kết nối với một hệ thống phân tán, họ có thể tạo gói dịch vụ mà không cần một nền tảng đặt phòng duy nhất điều phối mọi khâu.
Những ứng dụng tiềm năng trong ngành khách sạn
Blockchain vẫn chưa được triển khai rộng trên toàn ngành khách sạn. Dù vậy, một số ứng dụng tiếp tục được các doanh nghiệp và nhà đầu tư công nghệ quan tâm.
Phân phối phòng và đặt phòng trực tiếp
Một khả năng thường được nhắc đến là nền tảng đặt phòng dựa trên blockchain, nơi khách có thể đặt trực tiếp với khách sạn mà không cần qua OTA và khoản hoa hồng tương ứng.

Trong mô hình này, khách sạn đưa quỹ phòng lên nền tảng phi tập trung; khách tìm và đặt phòng qua ứng dụng kết nối với hệ thống. Hợp đồng thông minh có thể xử lý thanh toán, áp dụng điều kiện hủy và quyết toán giữa các bên.
Lợi ích dễ thấy là khả năng giảm hoa hồng trung gian. Nhưng một nền tảng chỉ có giá trị khi có đủ khách sạn lẫn người đặt phòng tham gia. Muốn cạnh tranh với OTA đã có sẵn lượng người dùng lớn, hệ thống mới phải vượt qua rào cản về quy mô này.
Thanh toán và giao dịch xuyên biên giới
Du lịch quốc tế kéo theo nhiều khoản thanh toán bằng các loại tiền tệ và qua các hệ thống tài chính khác nhau. Phí giao dịch và thời gian quyết toán vì thế có thể tăng, nhất là khi tiền đi qua nhiều bên trung gian.

Thanh toán trên blockchain có thể rút bớt một số khâu trung gian và giúp các bên chuyển tiền trực tiếp. Tiền mã hóa hoặc stablecoin là hai phương án từng được thử nghiệm cho giao dịch quốc tế, với mục tiêu giảm phí và rút ngắn thời gian xử lý. Một số nền tảng du lịch cũng đã thử chấp nhận tiền mã hóa khi khách đặt dịch vụ.
Chương trình khách hàng thân thiết và điểm thưởng dạng token
Điểm thưởng khách sạn thường khó sử dụng khi mỗi thương hiệu và đối tác áp dụng quy tắc riêng. Blockchain được đề xuất như một cách kết nối chương trình khách hàng thân thiết giữa nhiều bên.

Theo mô hình này, điểm thưởng được thể hiện bằng token và có thể chuyển đổi hoặc dùng tại các đối tác tham gia. Khách có thể dùng điểm cho phòng nghỉ, chuyến bay, phương tiện đi lại hoặc trải nghiệm tại điểm đến. Nếu các bên thống nhất được cách vận hành, hệ thống sẽ giúp khách dễ theo dõi và sử dụng quyền lợi hơn.
Danh tính số và xác minh khách lưu trú
Một ứng dụng khác được đề xuất là danh tính số có thể xác minh qua blockchain. Về lý thuyết, khách kiểm soát thông tin định danh đã được xác thực và dùng lại khi nhận phòng, lên máy bay hoặc sử dụng dịch vụ du lịch, thay vì nộp giấy tờ lặp đi lặp lại.

Với khách sạn, cách làm này có thể rút ngắn thủ tục nhận phòng và hỗ trợ tuân thủ yêu cầu xác minh danh tính. Tuy nhiên, việc bảo vệ dữ liệu khách và đáp ứng quy định vẫn là điều kiện bắt buộc; trải nghiệm thuận tiện chỉ có ý nghĩa khi hệ thống xử lý thông tin an toàn.
Minh bạch chuỗi cung ứng và tính bền vững
Ngoài đặt phòng và thanh toán, blockchain còn được xem xét trong vận hành và quản lý nguồn cung của khách sạn. Bản ghi giao dịch khó sửa có thể giúp các bên theo dõi hành trình của hàng hóa qua nhiều đơn vị trong chuỗi cung ứng.
Chẳng hạn, khách sạn có thể ghi nhận nguồn gốc và quá trình vận chuyển thực phẩm hoặc vật tư. Bộ phận quản lý và khách lưu trú nhờ đó có thêm thông tin để kiểm tra tuyên bố về nguồn cung. Ứng dụng này phù hợp với mối quan tâm ngày càng lớn đối với môi trường và việc mua hàng có trách nhiệm.
Các nền tảng blockchain trong du lịch và khách sạn
Một số nền tảng đã thử đưa công nghệ sổ cái phân tán vào phân phối và đặt dịch vụ du lịch. Nhiều dự án ban đầu không đạt được quy mô cần thiết, nhưng các trường hợp dưới đây cho thấy những cách tiếp cận khác nhau.
Hệ sinh thái Travala
Travala là một trong những doanh nghiệp du lịch gắn với blockchain được biết đến nhiều. Thành lập năm 2017, nền tảng này hoạt động tương tự một OTA chấp nhận tiền mã hóa: khách có thể đặt khách sạn, chuyến bay và trải nghiệm bằng tiền pháp định hoặc một số loại tiền mã hóa.

Travala chọn mô hình kết hợp. Thay vì loại bỏ hoàn toàn trung gian, công ty đưa phương thức thanh toán và cơ chế khuyến khích dựa trên blockchain vào giao diện đặt dịch vụ vốn quen thuộc với người dùng.
Nền tảng hỗ trợ nhiều loại tiền mã hóa và có chương trình thưởng bằng token cho người tham gia. Travala cũng được chú ý nhờ các quan hệ hợp tác trong lĩnh vực tiền mã hóa và việc mở rộng danh mục khách sạn.
Nền tảng LockTrip
LockTrip được phát triển như một chợ dịch vụ du lịch dựa trên blockchain, nhằm kết nối nhà cung cấp với khách và giảm chi phí trung gian. Dự án xây dựng cơ sở dữ liệu phi tập trung để đại lý và nhà cung cấp đồng bộ quỹ phòng, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào mô hình hoa hồng OTA truyền thống.
Thông qua token LOC, LockTrip tìm cách tạo doanh thu từ dịch vụ du lịch trong khi giữ chi phí đặt dịch vụ ở mức thấp hơn. Dự án vẫn hoạt động nhưng chưa được sử dụng rộng như các nền tảng phân phối lớn. Trường hợp này cho thấy cả khả năng ứng dụng blockchain lẫn khó khăn khi thay đổi một thị trường đã có hệ thống trung gian mạnh.
Dự án Winding Tree
Winding Tree là một nỗ lực xây dựng hạ tầng phân phối du lịch mở và phi tập trung. Ra đời năm 2017 trên blockchain Ethereum, dự án muốn cho nhà cung cấp kết nối trực tiếp với bên bán mà không cần đi qua những trung gian truyền thống, sử dụng hợp đồng thông minh để xử lý giao dịch.

Năm 2018, Winding Tree huy động khoảng 14 triệu euro qua đợt bán token ban đầu và triển khai thử nghiệm với một số đối tác, trong đó có Lufthansa Group. Tuy nhiên, dự án không đạt được mức độ sử dụng thương mại như kỳ vọng và sau đó dừng hoạt động. Trường hợp này cho thấy việc thay thế những mạng lưới phân phối đã bám rễ trong ngành du lịch khó đến mức nào.
Vì sao blockchain chưa phổ biến trong ngành khách sạn?
Dù có nhiều hướng ứng dụng, blockchain vẫn chưa được triển khai rộng trong ngành khách sạn. Các trở ngại lớn nằm ở quy mô mạng lưới, khả năng tích hợp, quy định tài chính và nhu cầu thực tế của khách.
Bài toán quy mô của mạng lưới phân phối

OTA và hệ thống phân phối toàn cầu có lợi thế vì cùng lúc tập hợp lượng lớn phòng bán và người mua. Một nền tảng phi tập trung mới phải thu hút đủ cả hai phía mới có thể cạnh tranh. Đạt được quy mô đó rất khó nếu thiếu sự phối hợp và cam kết từ nhiều doanh nghiệp trong ngành.
Khó tích hợp với hệ thống đang vận hành

Khách sạn đang dùng nhiều hệ thống công nghệ: quản lý tài sản, đặt phòng trung tâm, quản lý doanh thu và kết nối kênh bán. Đưa blockchain vào những hệ thống này đòi hỏi chi phí phát triển đáng kể, nhất là khi phần mềm cũ vẫn còn phổ biến. Các nhà cung cấp công nghệ cũng phải phối hợp để dữ liệu và quy trình hoạt động thông suốt.
Bất định về quy định và tài chính

Quy định đối với tiền mã hóa khác nhau giữa các quốc gia, khiến doanh nghiệp du lịch khó xây dựng một quy trình thanh toán dùng chung. Biến động giá của tiền mã hóa cũng là trở ngại với khách sạn, vốn cần biết trước số tiền thực nhận và ưu tiên đồng tiền quyết toán ổn định.
Nhu cầu từ phía khách hàng còn hạn chế
Phần lớn du khách không quan tâm công nghệ nào đứng sau một nền tảng đặt phòng. Điều họ cần là quy trình thuận tiện, an toàn và đáng tin cậy. Vì vậy, một dịch vụ dựa trên blockchain chỉ có thể thuyết phục người dùng đổi nền tảng nếu mang lại lợi ích rõ ràng về giá, sự tiện lợi hoặc tính năng.
Ngoài phân phối phòng: blockchain trong đầu tư bất động sản khách sạn
Phân phối và thanh toán là hai ứng dụng được nhắc đến nhiều nhất, nhưng blockchain còn được đề xuất cho sở hữu và giao dịch bất động sản khách sạn.
Token hóa quyền sở hữu bất động sản
Một dự án có thể phát hành token đại diện cho phần quyền lợi trong một tài sản khách sạn, cho phép nhiều nhà đầu tư cùng tham gia với số vốn khác nhau. Về lý thuyết, việc ghi nhận quyền lợi dưới dạng tài sản số cũng có thể giúp giao dịch phần sở hữu linh hoạt hơn so với cách chuyển nhượng bất động sản truyền thống.

Mô hình này mở thêm cơ hội tiếp cận tài sản khách sạn quy mô lớn cho nhà đầu tư nhỏ, vốn thường khó tham gia các thương vụ dành cho quỹ đầu tư tư nhân. Với chủ đầu tư dự án, token hóa có thể mở rộng nguồn vốn huy động, nếu cấu trúc pháp lý và thị trường giao dịch cho phép.
Quản lý và xác minh quyền sở hữu
Sổ cái blockchain cũng được đề xuất để lưu lịch sử quyền sở hữu và các giao dịch bất động sản. Một bản ghi khó sửa có thể hỗ trợ việc kiểm tra thông tin giữa các bên, dù không thể tự động thay thế mọi thủ tục pháp lý hoặc bảo hiểm quyền sở hữu.

Về lý thuyết, việc truy xuất lịch sử giao dịch rõ ràng hơn có thể hỗ trợ thẩm định khi mua lại khách sạn và giảm bớt công việc hành chính trong quá trình chuyển nhượng. Những ứng dụng này vẫn ở giai đoạn đầu, nhưng phù hợp với thế mạnh của blockchain về lưu trữ bản ghi và tự động hóa một số điều khoản giao dịch.
Blockchain sẽ đóng vai trò gì trong ngành khách sạn?
Ở giai đoạn đầu, nhiều người dự đoán hệ thống đặt phòng phi tập trung sẽ nhanh chóng thay thế các kênh phân phối truyền thống. Thực tế cho thấy điều đó khó xảy ra trong ngắn hạn: hạ tầng hiện có quá lớn và liên kết với nhau qua nhiều lớp công nghệ, doanh nghiệp và thói quen sử dụng.

Khả năng cao hơn là blockchain được đưa vào từng phần của hệ thống hiện có. Sổ cái phân tán có thể hỗ trợ thanh toán quốc tế, danh tính số, chương trình khách hàng thân thiết và giao dịch bất động sản, thay vì thay thế toàn bộ mô hình kinh doanh chỉ trong một bước.
Khi đó, blockchain sẽ là lớp hạ tầng phía sau mà khách đặt phòng ít khi nhìn thấy. Nếu quy định và tiêu chuẩn kỹ thuật tiếp tục hoàn thiện, một số ứng dụng có thể giúp các bên dễ đối chiếu giao dịch, xử lý công việc hiệu quả hơn và xây dựng niềm tin.

Với nhà phát triển khách sạn và nhà đầu tư bất động sản, đây vẫn là lĩnh vực cần theo dõi. Dù blockchain chưa làm thay đổi ngay cách khách tìm và đặt phòng, công nghệ này có thể ảnh hưởng đến cách các bên thanh toán, xác nhận giao dịch và ghi nhận quyền sở hữu trong tương lai.
Kết luận
Blockchain trong ngành khách sạn không chỉ gắn với tiền mã hóa. Sổ cái phân tán, hợp đồng thông minh và token hóa có thể được áp dụng vào thanh toán, chương trình khách hàng thân thiết và đầu tư bất động sản. Việc thay thế OTA bằng nền tảng đặt phòng phi tập trung vẫn rất khó vì các mạng lưới hiện tại đã có quy mô lớn. Trước mắt, các ứng dụng ở khâu vận hành và giao dịch có lẽ là hướng đi thực tế hơn.
Khách sạn của bạn đang cân nhắc công nghệ mới trong chiến lược kinh doanh? Điều quan trọng là chọn giải pháp giải quyết được một vấn đề cụ thể và đo được hiệu quả, thay vì chạy theo công nghệ chỉ vì nó mới.
Đội ngũ marketing khách sạn tại ROI300 có thể giúp bạn xây dựng nền tảng số và kế hoạch thu hút khách phù hợp với mục tiêu kinh doanh. Liên hệ ROI300 để trao đổi về cách cải thiện khả năng được tìm thấy và tăng lượng đặt phòng trực tiếp.

